De Kracht van Anonimiteit
08-04-2011 mag 3 /

article/

De Kracht van Anonimiteit

by: Pim
Abstract: 

Pim Kitzen legt in zijn artikel uit waarom anonimiteit een essentieel kenmerk is van hackerscollectieven als Anonymous. De volledige anonimiteit van leden beschermt hen niet enkel tegen juridische en sociale vervolging, maar voorkomt ook dat de groep zich kan ontwikkelen rond een harde kern waardoor het collectief geen zichtbare organisatiestructuur krijgt.

Op internet ben je anoniem en kun je dingen doen die in het dagelijks leven niet kunnen. Hoewel internetgebruikers dit gevoel vaak hebben, is niets minder waar. Zo beschrijft Manuel Castells in zijn boek The Internet Galaxy hoe belangen van overheden en commerciële partijen er voor zorgen dat de privacy van internetgebruikers steeds vaker wordt aangetast en legt Hellen Nissenbaum in haar paper uit hoe onze online handelingen traceerbaar zijn. Volledige anonimiteit op het web is dan ook niet vanzelfsprekend, maar slechts weggelegd voor diegenen die over de juiste technische kennis beschikken. Hoewel anonimiteit in de meeste gevallen (door dissidenten en klokkenluiders) wordt gebruikt als ondersteunend middel bij het bereiken van een bestaand doel, zijn er ook situaties waarbij gestreefd wordt naar volledige anonimiteit, om vanuit daar de mogelijkheden van anonimiteit te verkennen. Een goed voorbeeld van een situatie waar de mogelijkheden van anonimiteit op speelse wijze worden verkend, is terug te zien in de online beweging Anonymous. We kunnen Anonymous zien als een counter public die al vele jaren online aanvallen uitvoert tegen haar tegenstanders, maar pas recentelijk veel media aandacht heeft gekregen in de zaak van WikiLeaks. Zoals de naam doet vermoeden, staat anonimiteit binnen deze beweging centraal. Binnen deze blogpost ga ik op zoek naar de functie van deze anonimiteit, oftewel: Hoe versterkt anonimiteit de counter public Anonymous?

Mediaspecialist Helen Kennedy maakt een onderscheid tussen anoniem voelen en anoniem zijn. Volgens haar voelen internetgebruikers zich vaak anoniem hoewel ze dit feitelijk niet echt zijn. De individuen die op internet opereren onder de naam Anonymous streven er naar om daadwerkelijk anoniem te zijn. Vervolgens verkennen ze op speelse wijze de mogelijkheden die deze anonimiteit te bieden heeft. Vanuit de gedachte dat men anoniem kan opereren, worden op de met de beweging geassocieerde websites zogenaamde raids, ofwel operaties bedacht. Voorbeelden van raids zijn de recente DDOS aanvallen van Anonymous op de websites van Mastercard en PayPal in Operation Payback, maar ook het massaal cracken van Facebook accounts in een operatie genaamd Shitbook. Hoewel het karakter van de verschillende operaties nogal uiteenloopt, hebben alle operaties iets gemeen: het belang van de anonimiteit van de participanten. Op de met Anonymous geassocieerde websites wordt dan ook uitgebreid beschreven hoe je anoniem kunt blijven.

Gezien de illegale methoden die binnen de operaties toegepast worden, ligt het belang van de anonimiteit van Anonymous participanten voor de hand. Vrijwel altijd wordt er gebruik gemaakt van DDOS methoden om websites te overbelasten of hacking om accounts of gehele websites te kapen. Zonder anonimiteit lopen de deelnemers simpelweg de kans om juridisch vervolgd te worden. Het voorkomen van vervolging zien we terug in de door socioloog Gary T. Marx opgestelde lijst van beweegredenen voor anonimiteit. Een andere door Marx genoemde beweegreden die we herkennen in het voorbeeld van Anonymous, is de mogelijkheid tot experimenteren en het nemen van risico’s zonder grote gevolgen van mislukking of schaamte. Anonimiteit biedt deelnemers de mogelijkheid om op de met Anonymous geassocieerde platforms een bepaalde houding aan te nemen zonder zich hiervoor te hoeven schamen. Ook voor het gedrag dat voortkomt uit deze houding hoeft men zich niet te verantwoorden, aangezien de anonimiteit er voor zorgt dat er geen sociale veroordeling plaats kan vinden. Dit heeft tot gevolg dat participanten zich over het algemeen niet inhouden bij het gebruik van grove taal en schunnige afbeeldingen, maar ook flink hun best doen bij het bedenken van de meest bizarre raids.

De individuen achter Anonymous zijn over het algemeen niet alleen anoniem ten opzichte van de buitenwereld, maar ook ten opzichte van elkaar. Dit versterkt niet alleen de kracht van anonimiteit ter voorkoming van vervolging of veroordeling door de buitenwereld, maar zorgt er ook voor dat individuen elkaar niet aan kunnen vallen. Zelfs gebruik van pseudoniemen –dat door Jacob Palme wordt gezien als variant van anonimiteit– wordt ontmoedigd. Wanneer iemand een pseudoniem gebruikt, wordt deze identiteit simpelweg door andere participanten “gestolen” door middel van het plaatsen van valse berichten onder deze naam. Wie bewust gebruik maakt van een pseudoniem in plaats van volledig anoniem te blijven, is volgens actieve participanten een zogenaamde namefag die zijn e-peen ofwel status wilt ontwikkelen. Het tegengaan van pseudoniemen voorkomt dat participanten een dergelijke status op kunnen bouwen en heeft als gevolg dat een eventueel aanwezige harde kern van Anonymous voor zowel buitenstaanders als participanten onzichtbaar blijft. Deze volledige anonimiteit als ideaal is precies wat kenmerkend is voor Anonymous.

Zoals beschreven speelt anonimiteit een grote rol binnen de counter public Anonymous. Hoewel de anonimiteit in eerste instantie dient om de individu te beschermen tegen vervolging en sociale veroordeling, zien we dat het meerdere functies dient. Het bijzondere aan Anonymous is dat de participanten niet alleen anoniem zijn ten opzichte van de buitenwereld, maar ook binnen de beweging zelf. Dit verhindert het ontstaan van een harde kern en hiermee een duidelijke organisatiestructuur die het tot een tastbare groep zou kunnen maken. Dit is dan ook waar de ware kracht van Anonymous ligt. Anonimiteit maakt Anonymous ongrijpbaar en daarmee een krachtige en moeilijk aanpakbare counter public die ongestoord kan strijden tegen machtige instituties als overheden en grote commerciële bedrijven.

Literatuur:
Castells, M. The Internet Galaxy: Reflections on the Internet, Business, and society. New York: Oxford University Press (2001)

Kennedy, H. “Beyond anonymity, or future directions for internet identity research”. In: New Media & Society. December 2006, vol. 8 issue 6, p. 859-876. London: Sage (2006)

Marx, Gary T. “What’s in a Name? Some Reflections on the Sociology of Anonymity”. In: Information Society. April-June 1999, vol. 15 issue 2, p. 99-112.

Nissenbaum, H. “The Meaning of Anonymity in an Information Age”. In: Information Society. April-June 1999, vol. 15 issue 2, p141-144.

Palme, J. “Anonymity on the Internet”. 2004. Verkregen via: http://people.dsv.su.se/~jpalme/society/anonymity.html (20-04-2011)
 

De Kracht van Anonimiteit